Een burger die informatie aan het Openbaar Ministerie (OM) verstrekt die leidt tot het bekend worden van en/of de aanhouding van dader(s) van een ernstig misdrijf wordt een tipgever genoemd. Als in een zaak een beloning is uitgeloofd voor het geven van de ‘gouden tip’, kan een tipgever in aanmerking komen voor (een deel van) het beloningsgeld.
De hoofdofficier van Justitie bij het Landelijk Parket is door de Minister van Justitie en Veiligheid gemachtigd om namens hem besluiten te nemen over de toekenning van bijzondere opsporingsgelden, waaronder een beloning.
Veiligheid voorop
De politie en het OM zijn noodgedwongen terughoudend in de communicatie richting tipgevers. Dit heeft te maken met veiligheid en de geldende wet- en regelgeving.
Het soort misdrijven waarvoor de hulp wordt ingeroepen van burgers behoort per definitie tot de zwaarste categorie. De ervaring leert dat een belangrijk deel van de bruikbare tips afkomstig is uit de directe omgeving van de dader(s). Daarom zullen de politie en het OM er alles aan doen om tipgevers niet in gevaar te brengen. Zo worden geen ontvangstbevestigingen gestuurd of terugkoppelingen gegeven over de bruikbaarheid van een tip. Om dezelfde reden zal niet in alle gevallen waarin tot uitkering van een beloning wordt overgegaan, dit ook publiekelijk worden bekendgemaakt.
Daarnaast is het zo dat het de politie en het OM niet vrij staat om informatie uit lopende of afgeronde opsporingsonderzoeken te delen met burgers. Het is voor de politie en het OM niet mogelijk om op een voor de tipgever inzichtelijke wijze uit te leggen waarom de ene tip waardevol en bruikbaar is voor een onderzoek en de andere niet. Informatie over een strafrechtelijk onderzoek kan de politie simpelweg niet prijsgeven. Ook kan richting een tipgever niet worden onthuld wat er met zijn of haar tip is gedaan. Het gaat daarbij immers om politiegegevens.
Dit maakt dat de tipgeversprocedure door tipgevers voor een belangrijk deel als eenrichtingsverkeer zal worden ervaren. Toch is de tipgeversprocedure een belangrijk middel dat zijn waarde voor de opsporing regelmatig bewijst. Mocht een tipgever inderdaad de “gouden tip” geven, dan kan diegene erop vertrouwen dat politie en OM altijd contact zullen opnemen en tot (gedeeltelijke) uitkering van de beloning zullen overgaan.
De procedure
Oproep
De politie meldt altijd publiekelijk dat het OM een beloning uitlooft voor een tip in een strafzaak. Dit gebeurt bijvoorbeeld via televisie (waaronder Opsporing Verzocht en/of een regionaal opsporingsprogramma), een persbericht, www.politie.nl, etc.
In de berichtgeving van politie wordt - met verwijzing naar de zaak, de datum van het delict, de plaats van het delict en de hoogte van de beloning - veelal verwezen naar het tipformulier op www.politie.nl, de tiplijn 0800-6070, en/of TNI 088-6617734 waar burgers de tips kunnen inbrengen bij politie.
Tips die binnenkomen worden doorgezet naar het tactisch rechercheteam dat de zaak onderzoekt.
Beoordeling tip
Na het ontvangen van de tip en het eventueel opnemen van de verklaring van de tipgever, maakt het rechercheteam met de officier van justitie een inschatting van de bruikbaarheid. Na dit eerste onderzoek, beslist de officier van justitie in overleg met het rechercheteam of er vervolgonderzoek plaatsvindt op basis van deze tip. Als blijkt dat de tip (mede) leidt tot opheldering van het strafbare feit en/of de aanhouding van een voortvluchtige verdachte/veroordeelde, bepaalt het OM of (een gedeelte van) de beloning aan de tipgever wordt uitbetaald.
Communicatie over besluit Openbaar Ministerie
Het OM zorgt ervoor dat het besluit tot toekenning van de beloning aan de tipgever wordt gecommuniceerd. In de praktijk is er veelal contact tussen de tipgever en de politie waarin dit mondeling wordt medegedeeld.
Tipgevers die niet in aanmerking komen voor de financiële beloning krijgen hier in het belang van het onderzoek geen terugkoppeling over. Ook communiceren OM en politie omwille van het opsporingsonderzoek in de regel niet over de hoeveelheid (bruikbare) tips die zijn binnengekomen. Indien een tipgever toch nog vragen heeft over zijn tip of over (het uitblijven van) een terugkoppeling, dan kan de tipgever contact opnemen met het betreffende onderzoeksteam via het algemene telefoonnummer van de politie.
Bewaren van gegevens
De politie houdt geen registratie bij van alle tipgevers en de uitgekeerde beloningen. Waar van toepassing worden gegevens van tipgevers opgenomen in het zaaksdossier, op het bewerken en bewaren van deze gegevens is de Wet politiegegevens van toepassing. Over de vernietiging van de gegevens rond de tipgeving conform de Wet politiegegevens worden betrokkenen niet geïnformeerd.
Klacht over de beloning
Als burgers het niet eens zijn met de gang van zaken in de tipgeversprocedure dan kunnen zij hierover een klacht indienen bij de hoofdofficier van het parket waar het betreffende opsporingsonderzoek loopt. De hoofdofficier beoordeelt dan de klacht. Een tipgever kan eventueel een civiele procedure starten als hij of zij vindt dat ten onrechte geen financiële beloning is toegekend. Of als wel een financiële beloning is toegekend, maar betrokkene het niet eens is met de hoogte van het bedrag dat is uitgekeerd.